Server-side ve Client-side programlama nedir?

Bugün server-side ile client-side nedir, nasıl çalışırlar ve nasıl kullanılır onlara bakacağız dostlar hemen başlayalım konuşmaya.

İlk olarak bir web uygulaması geliştirirken yazdığımız kodlar ikiye bölünür; bir taraf tarayıcıların anlayacağı taraftır, bunlara client-side diyoruz. Bir de server tarafında çalıştırdığımız kodlar vardır, bunlar database işlemleri gibi işleri hallettiğimiz server-side tarafıdır. Bu iki taraf HTTP request’ler ve response’lar ile iletişim kurarlar.

Teorik olarak nasıl işliyor ona biraz daha bakalım şimdi:

+server : client tarafından request edilen, yani talep edilen sayfaları çalıştıran taraftır.

+client : sayfaları server’dan request eden ve kullanıcıya gösteren taraftır. Çoğu durumda client bir web-browser’dır.

+kullanıcı : kullanıcı client’ı internette surf yapmak, video izlemek gibi işler için kullanan kişidir, yani bizleriz.

Programlama tarafından bakalım şimdide, öncelikle server-side programlama ile başlayalım:

server-side programlama server’da çalıştırılan bütün uygulamalara verilen genel bir addır. Asıl işi, dinamik olarak içerikleri üretmek ve client‘ın istediklerini göndermektir. Çoğu web sitesi statik bir yapıda olmadığı için, database’den gelecek verilerle işlem yaparlar ve bu verileri; örneğin bir siteye giriş yapmak istediğinizde kullanıcı adınızı ve şifrenizi yazıp giriş yapmak istediğiniz de, kullandığınız client yani browser’ınız, server’a istek yollar ve server tarafındaki uygulama sizin bilgilerinizi database’de karşılaştırma yaparak client‘a cevap verir.

server-side programlama bir çok dil ile gerçekleştirilebilir bunlardan bir kaçı şöyle:

  • PHP
  • Java ve Java Server Page’leri
  • ASP
  • Perl
  • Python
  • Node.js
  • Ruby on Rails, gibi.

server-side tarafında kod yazan geliştiricilere back-end geliştirici denmektedir.

client-side programlama ise çoğunlukla kullanıcı arayüzü ile ilgili taraftır yani kullanıcının kullandığı, gördüğü ve etkileşime geçtiği. Web uygulamalarında bu browserlardır, kullanıcının bilgisayarında çalışan kodlardır. Genellikle JavaScript, Flash gibi teknolojilerle geliştirilirler.

client-side programlamada yani front-end bir geliştiricinin kullanabileceği diller ve bazı kütüphanelere de örnek vermiş olalım:

  • JavaScript
  • HTML
  • CSS
  • Ajax
  • Flash
  • JQuery veya TreeJS gibi 3. party kütüphaneler gibi.

Şunu da belirtmekte fayda var dostlar, bugün konuştuklarımız web ağırlıklı olsa da bu mantık her tür geliştirmede işimize yarar. Bir mobil uygulama geliştireceğimiz zaman da front-end ve back-end e ihtiyaç duyarız. Uygulamamızda kullanıcının etkileşime geçtiği her şey yine front-end, arka tarafta kullanıcının etkileşime geçtiği her şeye (ekran, buton, resimler) cevap veren tarafa ise back end diyoruz.

Bugün server-side ve client-side nedir, birlikte nasıl çalışırlar gibi konuları hafiften konuşmuş olduk, umarım açıklayıcı olabilmişimdir. Kendinize iyi bakın dostlar.

ahmet

Ahmet Kılınç - Software Developer

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

5 Cevaplar

  1. Durgun dedi ki:

    Client…Indentity mft ..sbc…special kotlardan kesin.uzmanmisiniz…görüsmek isterim..saygilarimla

  2. Fikretoğlu Muhammed Şamil dedi ki:

    Kardeşim öyle güzel anlatmışsın ki harika.. Onlarca videoya bedel hoş kısa özet bir metin.. Tebrik ederim, sağolasınız…

  3. Cagatay dedi ki:

    Paylaşım için çok sağolun, oldukça açıklayıcı oldu benim için. teşekkürler 🙂

  1. 30 Mayıs 2017

    […] farkları konuşmak olacak o yüzden şuan sadece konumuza odaklanmak istiyorum. O yazıma şu linkten ulaşabilirsiniz. Bu işlem için kullanabileceğimiz 3 yöntem olduğunu söylemem lazım, […]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.